Zbigniew Herbert - Przesłanie Pana Cogito"

Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu
po złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę
idź wyprostowany wśród tych co na kolanach
wśród odwróconych plecami i obalonych w proch

ocalałeś nie po to aby żyć
masz mało czasu trzeba dać świadectwo
bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny
w ostatecznym rozrachunku jedynie to się liczy

a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze
ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych

niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda
dla szpiclów katów tchórzy - oni wygrają
pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę
a kornik napisze twój uładzony życiorys

i nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy
przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie

strzeż się jednak dumy niepotrzebnej
oglądaj w lustrze swą błazeńską twarz
powtarzaj: zostałem powołany - czyż nie było lepszych

strzeż się oschłości serca kochaj źródło zaranne
ptaka o nieznanym imieniu dąb zimowy
światło na murze splendor nieba
one nie potrzebują twego ciepłego oddechu
są po to aby mówić: nikt cię nie pocieszy

czuwaj - kiedy światło na górach daje znak - wstań i idź
dopóki krew obraca w piersi twoją ciemną gwiazdę

powtarzaj stare zaklęcia ludzkości bajki i legendy
bo tak zdobędziesz dobro którego nie zdobędziesz
powtarzaj wielkie słowa powtarzaj je z uporem
jak ci co szli przez pustynię i ginęli w piasku

a nagrodzą cię za to tym co mają pod ręką
chłostą śmiechem zabójstwem na śmietniku

idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek
do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Rolanda
obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów

Zbigniew Herbert urodził się w roku 1924  we Lwowie, a zmarł w roku 1998  w Warszawie. Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX w. Kluczami do zrozumienia poezji Herberta są kategorie wydziedziczenia, ironii i wierności.

Pan Cogito, bohater słynnego cyklu z 1974 r. i wielu wierszy późniejszych, uosabia rozdarcie pomiędzy poczuciem rzeczywistości a pragnieniem chwały. “Jest szarym człowiekiem, czytelnikiem gazet i bywalcem brudnych przedmieść: Z drugiej strony jest odbiciem świadomości potocznej, ale się jej nie poddaje.

Pan Cogito […] starał się uporać z problemem samodzielnego, nie determinowanego przez historię określenia swej postawy.” Ironia komplikuje pozorną prostotę i jednoznaczność jego wierszy. Ironia okazuje się formą solidarności, gdyż ofiaruje człowiekowi wyzwolenie spod władzy komunału, pomaga mu zrozumieć świat i godnie żyć.”

Wiersze czytali:

• Marzena Bachowska

• Leszek Chudziński

• Krzysztof Girsz

• Ewa Kuczewska

• Barbara Żỏłtowska

• Agnieszka Żółtowska

• Lena Wrożyńska

Opracowanie muzyczne:

Ryszard, Amanda i Adaś Dopierałowie

Scenografia: Janusz Żółtowski

Dźwięk: Marian Strutyński

Opracowanie graficzne programu: Izabella Turska